La Bela Planedo

Demandu kaj Respondu!

 

Desegno de Matuo Amadoro, 12 jaraĝa



Verkisto: Charlotte Kohrs
Desegnoj de geknaboj en
LA ESPERANTO-KLUBO
Lernejo Freese, San Diego,
California, 92114, U.S.A.


ANTAŬPAROLO

Ĉu vi havas 6 jarojn?   Aŭ 106 jarojn?   Ne gravas.

Ĉu vi lernas paroli Esperanton, aŭ jam parolas ĝin?
Ĉu vi volas helpi amikon -- 8 ĝis 108 jaraĝan -- interparoli per nia bela lingvo?   Se jes, jen la libro por vi.

En la unua leciono vi kaj via amiko komencos interparoli per demandoj kaj respondoj.   Post la naŭa leciono, via lernanto volos uzi la libron por helpi amikon interparoli Esperante.   Post la dekkvina leciono via lernanto, uzante bazan vortprovizon de 74 vortoj plus la numeraloj, parolos libere per amuzaj dialogetoj kaj ludoj.

Eĉ pli bone, uzu la libron kun grupo -- aŭ eĉ kun granda klaso.   Ili helpos unu la alian, kaj kune, ĝoje kaj rapide, lernos, ke ili povos interkomuniki per dua lingvo!   Kiel ili faros tion?   Per la helpo de amuzaj desegnoj, kaj ofte de jam konataj vortoj pri monda geografio!

Dum ili legas la dialogetojn kaj interparolas, viaj lernantoj uzos ĝustan gramatikon, sed ili malofte pensos pri gramatiko.   Do, antaŭ ol ili plonĝos en seriozan studon de Esperanto, ili jam ĝuste parolos ĝin!

Samtempe, lernantoj spertos proksimecon al ĉiu alia homo kaj besto.   La bela planedo Tero, kun siaj homoj, bestoj, plantoj, montoj, riveroj, oceanoj, maroj, lagoj kaj dezertoj estas HEJMO por ĉiuj ni.

La Bela Planedo helpos al lernantoj legi kaj ĝui la demandojn kaj respondojn pri ok landoj en nia libreto,   Ni Esploru La Mondon.   Ĝi ankaŭ helpos al partoprenantoj en nia projekto MONDO-RONDO, internacia bildkarta interŝanĝo pri monda geografio, inter grupoj de infanoj kaj junuloj.   Ofte, per helpo de vortaroj, ili povos skribi kaj legi la mallongajn mesaĝojn kiujn ili sendos kaj ricevos.


© 1992 Infanoj Ĉirkaŭ la Mondo
© 1992 Children Around the World
    8894 Berkay Avenue.
Jennings MO 63136-5004, U. S. A.
+1 314 869 2303   <rglosso @ siue.edu>
DUA ELDONO Oktobro, 1992

LECIONO UNU (1)           La Suno

 
Desegno de Jennifer Guardado, 11 jaraĝa

A. Kio estas tio?

B. Ĝi estas la suno.

A. Kio estas la suno?

B. Ĝi estas stelo.


                 
Vortoj
stelo
suno

ĝi
ĝi estas

kio     tio
la

Demandoj          (Respondu per frazo.)

Kio estas tio?          (Montru fingre al la suno.)

Kio estas la suno?

__________________________________________
Vidu"SUGESTOJ PRI LECIONOJ  1 - 9", paĝon 17.

paĝo 1

LECIONO DU (2)           Steloj
 
Desegno de Glen Green, 12 jaraĝa

A. Kio estas tio?
     [Montru fingre al stelo.]

B. Ĝi estas stelo.

A. Ĉu la suno estas stelo?

B. Jes. Ĝi estas stelo.

A. Ĉu ĝi estas granda stelo?

B. Ne. Ĝi estas malgranda stelo.

A. Jes. Ĝi estas malgranda stelo
     en granda universo.

       
Vortoj

universo

granda
  malgranda

ĉu

jes     ne

en

Demandoj

1. Ĉu la suno estas granda stelo?

2. Ĉu la universo estas malgranda?

3. Ĉu ĝi estas granda stelo?
    [Unu post la alia, montru fingre al diversaj steloj.]

paĝo 2

LECIONO TRI (3)           La Planedo Tero

A. Kio estas tio?
     [Montru fingre al la planedo Tero.]

B. Ĝi estas planedo.

A. Ĉu ĝi estas la planedo Venuso?

B. Ne. Ĝi ne estas la planedo Venuso.

A. Ĉu ĝi estas la planedo Marso?

B. Ne. Ĝi ne estas la planedo Marso.

A. Ĉu ĝi estas la planedo Jupitero?

B. Ne. Ĝi ne estas la planedo Jupitero.
     Ĝi estas la planedo Tero.

Vortoj:  


planedo
Tero
Ĝi ne estas ...

Demandoj     [Respondu per frazoj:
"Ne. Ĝi ne estas ... Ĝi estas ..."]

1. Ĉu la Tero estas stelo?

2. Ĉu ĝi estas la planedo Tero?
    [Unu post la alia, montru
    fingre al aliaj planedoj.]

  Desegno de
Janny Pan, 10 jaraĝa

paĝo 3

LECIONO KVAR (4)           Homoj, Bestoj kaj Plantoj

 
Desegno de Valleah Traversie, 11 jaraĝa

A. Estas bilionoj da homoj, bestoj
     kaj plantoj
sur la planedo Tero.

B. Jen bildo.
     Kiom da
bestoj vi vidas?

A. Mi vidas unu beston. Ĝi estas hundo.

B. Kiom da homoj vi vidas?

A. Mi vidas tri homojn.

B. Kiom da belaj plantoj estas en la bildo?

A. Estas kvar belaj plantoj.
     du arboj kaj du floroj.

B. Ĉu vi vidas ses belajn birdojn?

A. Ne. Mi ne vidas ses birdojn.
     Mi vidas kvin birdojn.

       
Vortoj

arbo
besto
bildo
birdo

floro
homo
hundo
planto

bela

mi vidas
vi  vidas

jen   sur
kaj

kiom da

Numeraloj:
unu     du     tri     kvar     kvin     ses     biliono   (da)

paĝo 4

LECIONO KVIN (5)           Montoj kaj riveroj


Desegno de Nicholas Lawson kaj Jamal Groom, 12 jaraĝaj

A. En la unua bildo, du homoj
     grimpis tri altajn montojn
     en alta montaro.

B. En la dua bildo ili estas varmaj.
     Ili vidas rivereton.

A. En la tria bildo, la rivereto estas
malvarma. Ili vidas belan fiŝon.

Demandoj:

1. Ĉu estas multaj altaj montoj kaj
montaroj sur nia bela planedo?

2. Kiom da homoj estas en la unua bildo? 

3. Ĉu vi vidas tri homojn en la dua bildo?

Vortoj

fiŝo
monto
  montaro
  monteto
rivero
  rivereto

ni
  nia
ili grimpas
ili grimpis

alta
multaj
varma
  malvarma

  Numeraloj:    unu   unua     du   dua     tri   tria  

paĝo 5

LECIONO SES (6)     Lagoj, Maroj kaj Dezertoj



Desegno de Criselda Abad, 10 jaraĝa

A. Jen du mapoj.
     Ĉu vi vidas lagon sur la unua mapo?

B. Jes la grandega lago Titikako
     situas en altega montaro, Andoj.

A. Ĉu vi vidas maron sur la dua mapo?

B. Jes mi vidas grandegan maron.
     Ĝi estas la Mediteraneo

A. Ĉu grandega dezerto estas
     sur la dua mapo?

B. Jes la dezerto Saharo situas en Afriko.

   
Vortoj

dezerto
lago
mapo
maro

alta
  altega
granda
  grandega

Ĝi situas  
Nomu ilin

Demandoj:

1. Ĉu estas multaj lagoj, maroj kaj
     dezertoj sur nia bela planedo?

2. Ĉu estas grandegaj lagoj en altegaj montaroj?

3. Ĉu vi vidas maron kaj dezerton sur la
     dua mapo?   Nomu ilin.

paĝo 6

LECIONO SEP (7)           Landoj kaj Kontinentoj


Desegno de Josphine Nonog , 10 jaraĝa

A. Kiom da landoj estas sur nia
     planedo?

B. En mia maparo mi vidas pli ol
     cent okdek
(180) landojn
     sur ses kontinentoj.

A. Ĉu estas landoj sur la kontinento
     Antarkto?

B. Ne. Homoj loĝas kaj esploras tie,
     sed ne estas lando tie.

Demandoj

1. Ĉu Aŭstralio estas lando?

2. Ĉu Aŭstralio esta kontinento?

3. Ĉu estas multaj landoj sur
     la kontinento Eŭropo?
     (Rigardu la maparon)

     
Vortoj

kontinento  
lando
mapo
  maparo
mi   mia

ili esploras
ili loĝas

pli ol
sed   tie

  Numeraloj:    ok     dek     okdek     cent  

paĝo 7

La paĝoj 8 kaj 9 estas du fojoj. La unua fojo estas foto de duobla paĝo.
Eble ĝi ne bone vidiĝas en kelkaj komputiloj.

La dua fojo la paĝoj 8 kaj 9 estas sendependaj, pli klare legeblaj,
sed la bildo estas tro malgranda, kaj ne sama kiel en la originala libro.


LECIONO OK (8)     Oceanoj kaj Kontinentoj
LECIONO NAŬ (9)     Hemisferoj kaj Insuloj


paĝo 8
paĝo 9

LECIONO OK (8)           Oceanoj kaj Kontinentoj

    OCEANOJ

1 Pacifika Oceano
2 Atlantika Oceano
3 Arkta Oceano
4 Hindia Oceano                        NORDO

     
A. Jen mapo de nia mondo.         SUDO

B. Kiom da oceanoj vi vidas?

A. Mi vidas kvar grandajn oceanojn.
     Ili estas _________________

B. Kiom da kontinentoj vi vidas?

A. Mi vidas sep kontinentojn. Ili estas ______________

(Montru fingre al ĉiu oceano kaj kontinento
kaj nomu ĝin.)
___________________________
  La novaj vortoj estas en vortlistoj en
  la venontaj lecionoj kaj sur paĝo 16.

paĝo 8

LECIONO NAŬ (9)           Hemisferioj kaj Insuloj

        KONTINENTOJ

5 Nord-Ameriko 
6 Sud-Ameriko
7 Eŭropo
8 Afriko
  9 Azio
10 Aŭstralio
11 Antarkto

NORDO

SUDO
A. Kie estas la norda hemisfero?

B. La norda hemisfero estas norde de la ekvatoro.

A. Kie estas la suda hemisfero?

B. La suda hemisfero estas sude de la ekvatoro.

A. Ĉu vi vidas insulojn sur la monda mapo?

B. Jes. Mi vidas multajn insulojn. En mia maparo
     estas multegaj insuloj kaj insularoj.

paĝo 9

PARTO  II    

LUDOJ pri URBOJ, LANDOJ, KONTINENTOJ
kaj HEMISFEROJ
En la ludoj, vi lernos interparoli kun iu Esperantisto ie.   Ekzemple, ĉe kunveno de Esperanto-Klubo en Tokio (Japanio) aŭ Berlino (Germanio)   vi povos demandi al aliaj pri iliaj urboj kaj landoj, kaj respondi al demandoj pri via urbo kaj lando.

Ĉiu ludo estas por 2 personoj aŭ por grupo. La celo de la ludoj estas lerni, per tre malgranda vortprovizo, libere kaj rapide interparoli pri multaj lokoj en la mondo.

LECIONO DEK (10):           LUDO UNU

Ludanto B elektu urbon ie en la mondo kaj respondu al demandoj pri la urbo, la lando, la kontinento kaj la hemisfero.

A. Saluton! Kiu vi estas?

B. Saluton! Mi estas ________      

(En grupoj, demandu al
ĉiu ludanto en la 2a
grupo, "Kiu vi estas?")

A. Kie vi loĝas?

B. Mi loĝas en la urbo ________.

A. Kie estas la urbo ________?

B. Ĝi estas en la lando ________.

A. Kie estas la lando ________?

B. Ĝi estas sur la kontinento ______.  

A. Kie estas la kontinento _______?

B. Ĝi estas en la ______ hemisfero
     de la planedo Tero.
     Diru al mi: Kie mi loĝas?

Vortoj kaj Frazoj
diru al mi ...

Kiu vi estas?

Kie vi loĝas?

Saluton!

urbo

nordo
  norda
sudo
  suda

 A. Vi loĝas en la urbo ________ en la lando ________,
      sur la kontinento ________ en la ________
      hemisfero de la planedo Tero.     (Respondu rapide!)

paĝo 10


LECIONO DEK UNU (11)   Ludu Du: "Montru al mi ..."
Unue, uzu mondan mapon; poste, mapon de kontinento
aŭ lando.   Komencu jene:

A. Saluton!   Mi estas ______. Jen mapo de la mondo.
     Montru al mi sur la mapo la nordon, la sudon,
     la orienton kaj la okcidenton.

B. Jen la nordo. Jen la sudo. Jen la oriento. Jen la okcidento.

(Nun demandu, unue, pri oceanoj kaj kontinentoj; poste,
pri landoj, famaj urboj, montoj, maroj, riveroj, ktp.)
Jen ekzemplo:

A. Montru al mi la kontinentojn Afriko kaj Azio.

B. Jen Afriko. Jen Azio.   (Montru la kontinentojn.)


* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *


LECIONO DEK DU (12)   LUDO TRI: "Kompreneble ne!"
Demandu pri kontinentoj, landoj, urboj, ktp. La demandoj
estu ridindaj.
  Respondu per frazoj.   Jen ekzemploj:

A. Jen la kontinento Eŭropo. Ĉu ĝi
     estas en la suda hemisfero?

B. Kompreneble ne. Ĝi ne estas
     en la suda hemisfero.
     Ĝi estas en la norda hemisfero.

A. Jen la kontinento Sud-Ameriko.
     Ĉu ĝi estas sude de
     la kontinento Antarkto?

B. Kompreneble ne.
     Ĝi ne estas sude de Antarkto.
     Ĝi estas norde de   Antarkto.

A. Ĉu la lando Sud-Afriko estas
     oriente de la lando Aŭstralio?

B. Kompreneble ne.
     Ĝi ne estas oriente de Aŭstralio.
     Ĝi estas okcidente de Aŭstralio.      

Vortoj

mondo

nordo
  norde de

sudo
  sude de

oriento
  oriente de

okcidento
  okcidente de

Kompreneble!

Montru al mi!

paĝo 11

LECIONO DEK TRI (13)   Ludu Kvar:   "Kiom da ...?"
Uzu mondan mapon. Ĉiu lernanto havu Esperantan liston
de landoj kaj ĉefurboj.   Ludanto B lernu iomete pri ĉefurbo
kaj lando kaj respondu al demandoj.   Jen ekzemploj:

A. Saluton!   Kie   vi loĝas?

B. Mi loĝas en Parizo, la ĉefurbo de la lando Francio.

A. Kiom da homoj loĝas en la ĉefurbo?

B. Pli ol 6 milionoj da homoj loĝas tie.

A. Kiom da homoj loĝas en Francio?

B. Pli ol 56 milionoj da homoj loĝas tie.

A. Kiom da landoj situas apud Francio?

B. Ses landoj situas apud Francio. Belgio estas
     norde; Luksemburgio kaj Germanio estas
     nordoriente; Svisio estas oriente; Italio estas
     sudoriente; Hispanio estas sudokcidente.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

LECIONO DEK KVAR (14)   Ludu Kvin:   "Mi pensas pri
ĉefurbo sur la planedo Tero."

Lernanto (aŭ grupo da lernantoj) elektu ĉefurbon ie
en la mondo. Per serio de demandoj, la klaso eltrovas
la urbon.   Jen la modelo: Komencu per la plej granda.

1. Ĉu ĝi situas en la norda (suda) hemisfero?
2. Ĉu ĝi situas sur la kontinento Azio? Afriko? ktp.
3. Ĉu ĝi situas okcidente de ______? (oriente de ______? ktp.)
4. Ĉu ĝi estas apud oceano? maro?
5. Ĉu ĝi estas en Usono? Rusio? Ĉinio? ktp.
6. Ĉu ĝi estas urbego? Ĉu ĝi estas ______?

Respondu per frazoj: "Jes, ĝi situas ..." "Ne, ĝi ne estas ..."

Variaĵo: Ĉiu lernanto havu Esperantan liston de bestoj.
Lernanto elektu beston kiu loĝas en preciza loko. Ekzemple:
kato kiu loĝas en la norda hemisfero, sur la kontinento
Afriko, en la lando Liberio, en la urbo Monrovio.
__________________________________________
La novaj vortoj estas en la listo de bazaj vortoj sur paĝo 16.

paĝo 12

LECIONO DEK KVIN (15):   "La Parolanta Enciklopedio"

Ĉiu lernanto elektu malsaman landon, kaj lernu iomete
pri ĝi. Ĉiu imagu, ke li/ŝi loĝas en la lando, kaj, laŭvice
respondu al demadoj. Jen ekzemploj de demandoj:

1. Kiu vi estas? Kie vi loĝas?

2. Ĉu via lando estas (situas) en la norda hemisfero?

3. Ĉu ĝi estas sur la kontinento Eŭropo? Azio? Ktp.

4. Ĉu ĝi estas apud oceano? maro?

5. Montru al ni vian landon sur la monda mapo.

6. Kio estas la ĉefurbo? Ĉu ĝi estas urbego?

7. Kiom da homoj loĝas en la ĉefurbo? lando?

8. Kiom da landoj estas apud via lando? Kie ili estas?

9. Ĉu estas grandaj arbaroj en via lando?

10. Ĉu sovaĝaj bestoj loĝas tie? Nomu du.

11. Kio estas la plej alta monto tie? Kie gi estas?

12. Ĉu estas granda lago (dezerto) tie? Nomu ĝin.

13. Ĉu estas longa rivero tie? Nomu ĝin.

Respondu:     Jes. Ĝi estas (situas) ...
Ne. Ĝi ne estas ... Ĝi estas ...
Jes. Ili loĝas tie. Ne. Ili ne loĝas tie.

Pli ol ______ (da) homoj loĝas tie.
______ estas sude de mia lando. Ktp.
______ estas nordoriente. Ktp.
Jes. Estas ... Ne. Ne estas ...

paĝo 13

PARTO  III     LECIONO DEK SES (16)           Lingvoj






Desegnoj de
Matuo Amadoro, 12 jaraĝa
Carinna Dias, 11 jaraĝa
Donny Counts, 10 jaraĝa
Elaine Fabian, 12 jaraĝa

A. Kiom da lingvoj parolas la bilionoj      
da homoj sur nia bela planedo?

B. Estas pli ol trimil (3000) lingvoj
kaj dialektoj.

Vortoj

dialekto
lingvo

ili parolas

mil
  trimil

paĝo 14

LECIONO DEK SEP (17)           Planeda Lingvo


Desegno de Criselda Abad, 10 jaraĝa

A. Ni bezonas planedan lingvon.

B. Ni havas planedan lingvon.
     Ĝi estas Esperanto.

A. Esperantistoj loĝas en pli ol
     cent landoj.

B. Ili ofte portas verdan stelon.     
     Ili helpas unu la alian.

Demandoj

1. Kio estas Esperanto?

2. Ĉu Esperantistoj loĝas
     en multaj landoj?

3. Ĉu ili loĝas en via lando?

4. Ĉu ili helpas unu la alian?

Vortoj

Esperanto
  Esperantisto
la rusa (lingvo)

ŝi

alia
verda

ni bezonas
ni havas

mi helpas
mi helpos
ili portas

ofte
Ho ve!
Rigardu!

paĝo 15

BAZAJ VORTOJ kaj ESPRIMOJ en la GEOGRAFIAJ LUDOJ

Vortoj pri la planedo Tero
dezerto
insulo
lago

maro
monto

oceano
rivero


insularo



montaro
  monteto

rivereto


Bestoj, Plantoj, Homoj
besto
birdo
fiŝo

arbo
floro
planto

homo

sovaĝa besto



arbaro





Demandoj

Ĉu ĝi estas ...?

Kie vi loĝas?
Kio estas la ...?



Ĉu estas ...?

Kie situas ...?

Kiom da ...?
Kiu vi estas?

Aliaj vortoj

kaj   jes   ne
jen   la   sed
Saluton!     Kompreneble!



Numeraloj

Vortoj pri mapoj

ekvatoro
hemisfero (norda, suda)
kontinento
lando

mapo     maparo
mondo
urbo   urbego   ĉefurbo

nordo
sudo
oriento
okcidento

norde (de)
sude   (de)
oriente (de)
okcidente
    (de)

Adjektivoj
alia
alta
bela
granda
longa
multa(j)

Prepozicioj
al
apud
de
en
pri
sur

Adverboj

plej
pli (ol)

ie     tie


Afiksoj

mal-
-ar
-eg
-et


Pronomoj kaj Verboj
Estas ...
Mi estas ...
Vi loĝas ...

Ĝi situas ...

Ni vidas ĝin.  
Ne estas ...
Diru al mi ...
Montru
  al ili ...
Ni pensas
  pri ...
Nomu ilin.

unu    du    tri    kvar    kvin    ses    sep   ok   naŭ   dek
dek unu   dek du   dudek   cent   mil   miliono (da)   biliono (da) __________________________________________
Poste, uzu aliajn vortojn kaj demandojn laŭ via deziro.

paĝo 16

SUGESTOJ PRI LECIONOJ   1 - 9

1. Unue, interparolu pri la desegno en la leciono.

Ekzemple, post la unua leciono, lernantoj
demandu al vi pri objektoj en la bildo. "Kio
estas tio?" Respondu fraze: "Ĝi estas ..."
Poste, demandu al ili, "Kio estas tio?"
La lernantoj klare prononcu la vortojn.
2. Laŭvice, legu la dialogon dufoje. Unue, vi estu
"A", la lernantoj estu "B". Mallonge diru al ili
pri signifoj kaj novaj gramatikaj reguloj.
3. Unue, la lernantoj voĉlegu la demandojn, kaj
vi respondu. Due, vi demandu kaj ili respondu.
Ili rajtas serĉi respondojn en la dialogo.

BAZAJ DEMANDOJ kaj RESPONDOJ. LECIONOJ 1 - 17

Demandoj

Kio estas tio?

Ĉu ĝi estas ...?


Ĉi ĝi estas granda
(varma, ktp) ?

Respondoj

Ĝi estas ...

Ne. Ĝi ne estas ...
       Ĝi estas ...

Ne. Ĝi ne estas granda.
       Ĝi estas malgranda.

Ĉu ili estas grandaj?


Jen bildo. Kio ĝi estas?

Ĉu estas multaj montoj
(arbaroj, ktp) en ...?

Kiom da ______ estas ...?        

Ne. Ili ne estas grandaj.
       Ili estas malgrandaj.

Ĝi estas ...

Jes. Estas multaj ...
Ne.   Ne estas multaj ...

Estas ...

Kiu vi estas?

Kie vi loĝas?



Kie estas la lando ...?

Mi estas ...

Mi loĝas en la urbo ...
en la lando ...,
sur la kontinento ...

Ĝi estas sude de (ktp) ...

paĝo 17

Sur la Tero, Bela Tero,
  Loĝas ni, kantas ni.
Kune sur la Tero,
  Monda familio,
Famili', famili'.

Melodio: Ruĝa Pomo (Frère Jacques.)

 

Desegnoj de Edward Allegre, aĝo 10, Carinna Dias,
aĝo 9, Stacey Fowler, aĝo 9, Salvador Perez, aĝo 8,
kaj Emmeline Vazquez, aĝo 9.

paĝo 18

GRAMATIKAJ REGULOJ ILUSTRITAJ EN LA LECIONOJ

Leciono 1



Leciono 2


Leciono 3

Leciono 4







Leciono 5

Leciono 9

Leciono 10

Leciono 17

  Ĉiu substantivo finiĝas per o.
Ne ekzistas artikolo nedifinita.
La prezenco de verboj finiĝas per -as.

La vorteto ĉu kreas demandon.
Ĉiu adjektivo finiĝas per a.

Metu la vorton ne antaŭ la verbo.

La litero j montras la pluralon.
Se la substantivo ests plurala,
la adjektivo estas plurala.

Uzu la finaĵon -n kiam
substantivo aŭ pronomo estas
la rekta komplemento de verbo.

La preterito de verboj finiĝas per -is.

Por formi adverbon, uzu la finaĵon -e.

La imperativo de verboj finiĝas per -u.

La futuro de verboj finiĝas per -os.

paĝo 19

Aktualigita de Enrique, 20 majo 2006